{"id":2019,"date":"2021-01-18T12:56:13","date_gmt":"2021-01-18T11:56:13","guid":{"rendered":"http:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/?p=2019"},"modified":"2021-01-18T12:56:13","modified_gmt":"2021-01-18T11:56:13","slug":"czy-unia-europejska-jest-swiatowym-liderem-w-dzialaniach-na-rzecz-klimatu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/2021\/01\/18\/czy-unia-europejska-jest-swiatowym-liderem-w-dzialaniach-na-rzecz-klimatu\/","title":{"rendered":"Czy Unia Europejska jest \u015bwiatowym liderem w dzia\u0142aniach na rzecz klimatu?"},"content":{"rendered":"\n

Rozwa\u017cania na temat roli dzia\u0142a\u0144 UE z perspektywy globalnej<\/strong>1<\/sup><\/a><\/h2>\n\n\n\n

Przedstawiciele Komisji Europejskiej oraz politycy pa\u0144stw cz\u0142onkowskich UE lubi\u0105 m\u00f3wi\u0107 o unijnej polityce klimatycznej jako o niekwestionowanym drogowskazie dla \u015bwiata w d\u0105\u017ceniu do powstrzymania zmian klimatu, tj. osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w Ramowej Konwencji Narod\u00f3w Zjednoczonych ds. Zmian Klimatu (UNFCCC, 1992) i Porozumienia paryskiego (Paris Agreement, 2015). Jednak czy faktycznie mo\u017cna uzna\u0107 Uni\u0119 Europejsk\u0105 za \u015bwiatowego lidera w dzia\u0142aniach na rzecz klimatu? Na to pytanie stara si\u0119 odpowiedzie\u0107 dr Marzena Chodor, ekspertka Krajowego O\u015brodka Bilansowania i Zarz\u0105dzania Emisjami Instytutu Ochrony \u015arodowiska \u2013 Pa\u0144stwowego Instytutu Badawczego.<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Zaplanowany z rozmachem Europejski Zielony \u0141ad (ang. European Green Deal<\/em>), kt\u00f3ry zosta\u0142 zapowiedziany we wrze\u015bniu 2019 r. tu\u017c po wyborze nowej szefowej Komisji Europejskiej, Ursuli von der Leyen i og\u0142oszony w grudniu 2019 r., zak\u0142ada zwi\u0119kszenie ambicji dzia\u0142a\u0144 UE na rzecz ochrony klimatu poprzez przyj\u0119cie rozwi\u0105za\u0144 legislacyjnych i wdra\u017caj\u0105cych je \u015brodk\u00f3w, w tym wielkich nak\u0142ad\u00f3w finansowych. Dzi\u0119ki nim Europa do 2050 r. ma sta\u0107 si\u0119 kontynentem neutralnym dla klimatu. Neutralno\u015b\u0107 klimatyczna nie jest jednak wy\u0142\u0105cznym celem Europejskiego Zielonego \u0141adu. Celem politycznym jest utrzymanie i wzmocnienie przez UE jej globalnego przyw\u00f3dztwa w walce o powstrzymanie zmian klimatu2<\/sup><\/a>.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bciwie od pocz\u0105tku mi\u0119dzynarodowych negocjacji, kt\u00f3rych celem jest wsp\u00f3lne, globalne przeciwdzia\u0142anie zagro\u017ceniom zwi\u0105zanym z antropogenicznymi zmianami klimatu, pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie i reprezentuj\u0105ce je instytucje energicznie podkre\u015bla\u0142y na forum mi\u0119dzynarodowym, konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 na rzecz ograniczenia globalnego ocieplenia i zminimalizowania skutk\u00f3w zmian klimatu. UE intensywnie prowadzi tak zwan\u0105 dyplomacj\u0119 klimatyczn\u0105 (ang. climate diplomacy<\/em>) wobec pa\u0144stw trzecich, a przewodnictwo w mi\u0119dzynarodowych dzia\u0142aniach na rzecz ochrony klimatu i aspiracje do bycia liderem w tej dziedzinie jest jednym z filar\u00f3w wsp\u00f3lnej polityki zagranicznej UE. Zgodnie z tym paradygmatem, UE by\u0142a g\u0142\u00f3wnym promotorem ambicji, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do przyj\u0119cia przez strony UNFCCC pierwszej mi\u0119dzynarodowej umowy, w kt\u00f3rej cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144stw rozwini\u0119tych zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do realizacji okre\u015blonych cel\u00f3w redukcji emisji gaz\u00f3w cieplarnianych QERLO (ang. Quantified Emission Limitation and Reduction Objectives<\/em>) w pierwszym okresie rozliczeniowym (w latach 2008-2012), czyli Protoko\u0142u z Kioto (PzK3<\/sup><\/a>), a nast\u0119pnie, dzi\u0119ki wysi\u0142kom swojej dyplomacji doprowadzi\u0142a do wej\u015bcia w \u017cycie protoko\u0142u w lutym 2005 r.4<\/sup><\/a> Jaki jest wi\u0119c rzeczywisty wp\u0142yw dzia\u0142a\u0144 podejmowanych przez UE w obszarze polityki klimatycznej na dzia\u0142ania podejmowane przez inne pa\u0144stwa oraz inne podmioty? Jednym z przywo\u0142ywanych osi\u0105gni\u0119\u0107 unijnych jest system handlu uprawnieniami do emisji CO2 <\/sub>(EU ETS), funkcjonuj\u0105cy od 2005 r., kt\u00f3ry obejmuje emisje z ponad 11 tys. instalacji w krajach cz\u0142onkowskich UE oraz Norwegii, Islandii i Liechtensteinie. EU ETS jest najwi\u0119kszym rynkiem CO2 <\/sub>na \u015bwiecie i obejmuje ok. 45% unijnych emisji CO2<\/sub>, pochodz\u0105cych z produkcji energii, stali, aluminium, cementu, szk\u0142a, papieru, ceramiki, oraz sektora chemicznego i rafinerii, a od 2012 r. tak\u017ce emisji z transportu lotniczego wewn\u0105trz UE.<\/p>\n\n\n\n

UE eksportuje sw\u00f3j know-how w zakresie funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji do kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119, w tym do Chin, a tak\u017ce do pa\u0144stw tzw. bliskiego s\u0105siedztwa, zw\u0142aszcza pa\u0144stw stowarzyszonych, kt\u00f3re zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 do wdro\u017cenia element\u00f3w EU ETS. Deklarowanym celem UE jest przekonanie innych pa\u0144stw za po\u015brednictwem dyplomacji klimatycznej, um\u00f3w bilateralnych, w tym um\u00f3w stowarzyszeniowych i poprzez przekazywane wsparcie w postaci budowania potencja\u0142u, do obj\u0119cia emisji CO2<\/sub> z produkcji energii i przemys\u0142u podobnymi do unijnego systemami handlu uprawnieniami do emisji, kt\u00f3re nast\u0119pnie po\u0142\u0105czy\u0142yby si\u0119, ostatecznie prowadz\u0105c do powstania globalnego rynku uprawnie\u0144 do emisji CO2<\/sub>5<\/sup><\/a>. Pierwszy sukces UE w tym obszarze zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty 1 stycznia 2020 r., kiedy to wesz\u0142a w \u017cycie umowa o po\u0142\u0105czeniu systemu handlu uprawnieniami Szwajcarii z EU ETS6<\/sup><\/a>. Jednak\u017ce w zwi\u0105zku z tzw. brexitem 1000 brytyjskich instalacji i 140 operator\u00f3w statk\u00f3w powietrznych administrowanych przez Brytyjczyk\u00f3w pozosta\u0142o w unijnym ETS jedynie do 1 stycznia 2021 r., co przy\u0107miewa nieco stosunkowo skromny sukces pierwszego po\u0142\u0105czenia dw\u00f3ch ETS.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142ania UE na rzecz ochrony klimatu na tle innych kraj\u00f3w<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Program \u015arodowiskowy ONZ wskazuje, \u017ce pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie UE s\u0105 w mniejszo\u015bci pa\u0144stw nale\u017c\u0105cych do grupy G-20, kt\u00f3re w 2020 r. dotrzymaj\u0105 dobrowolnych zobowi\u0105za\u0144 przyj\u0119tych dziesi\u0119\u0107 lat temu podczas Konferencji COP 16 w Cancun. Dlatego te\u017c, cho\u0107 jako grupa pa\u0144stwa G-20 osi\u0105gn\u0105 zadeklarowane tam cele redukcyjne z nadwy\u017ck\u0105 ok. 1 Gt CO2<\/sub>e rocznie, to b\u0119dzie to zas\u0142uga przede wszystkim UE. Nie tylko pa\u0144stwa takie jak Turcja, Argentyna i Arabia Saudyjska nie podj\u0119\u0142y w Cancun \u017cadnych zobowi\u0105za\u0144, ale zobowi\u0105zania kilku innych pa\u0144stw, w tym Australii by\u0142y niewystarczaj\u0105ce. Jak przewiduje UNEP, szereg pa\u0144stw nale\u017c\u0105cych do grupy G-20, kt\u00f3re zadeklarowa\u0142y w Cancun redukcje emisji do 2020 r., w tym Kanada, Meksyk, Korea Po\u0142udniowa, Indonezja, USA i RPA nie wywi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze zg\u0142oszonych przez siebie cel\u00f3w. W opinii UNEP, UE jest zatem w mniejszo\u015bci pod wzgl\u0119dem dzia\u0142a\u0144 na rzecz ochrony klimatu, aczkolwiek nawet dzia\u0142ania UE nie s\u0105 wystarczaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

Porozumienie paryskie nie zobowi\u0105zuje pa\u0144stw do jednakowych wysi\u0142k\u00f3w w d\u0105\u017ceniu do osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w porozumienia. Krajowe wk\u0142ady pa\u0144stw (NDCs) maj\u0105 odzwierciedla\u0107 ich mo\u017cliwo\u015bci i kwestie tego, co jest godziwe (ang. equity<\/em>), uwzgl\u0119dniaj\u0105c ich uwarunkowania (ang. national circumstances<\/em>). Pa\u0144stwa same te\u017c decyduj\u0105 o ambicji podejmowanych przez siebie dzia\u0142a\u0144. Aktualna skumulowana globalna ambicja stron Porozumienia paryskiego jest niewystarczaj\u0105ca.<\/p>\n\n\n\n

Co z Chinami i ich neutralno\u015bci\u0105 pod wzgl\u0119dem emisji CO2?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Ogromny entuzjazm wzbudzi\u0142a, upubliczniona pod koniec wrze\u015bnia 2020 r. zapowied\u017a Chin, \u017ce planuj\u0105 one osi\u0105gni\u0119cie zeroemisyjno\u015bci w 2060 r. Chi\u0144skie emisje gaz\u00f3w cieplarnianych mia\u0142yby osi\u0105gn\u0105\u0107 szczytowy pu\u0142ap w 2030 r., by spa\u015b\u0107 do zera w ci\u0105gu kolejnych 30 lat. Warto przy okazji przypomnie\u0107, \u017ce osi\u0105gni\u0119cie statusu najwi\u0119kszego \u015bwiatowego emitenta zaj\u0119\u0142o Chinom r\u00f3wnie\u017c oko\u0142o 30 lat. Dotrzymanie tej obietnicy oznacza\u0142oby mo\u017cliwo\u015b\u0107 ograniczenia wzrostu globalnej \u015bredniej temperatury do ko\u0144ca stulecia do kolejne 0,3 do 0,2 stopnia Celsjusza. Nie mniej, przez najbli\u017cszych 10 lat emisje Chin mia\u0142yby nadal rosn\u0105\u0107, walnie przyczyniaj\u0105c si\u0119 do pog\u0142\u0119bienia kryzysu klimatycznego. Nawet przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce istotnie od 2031 roku chi\u0144skie emisje b\u0119d\u0105 spada\u0107, by osi\u0105gn\u0105\u0107 wsp\u00f3lnie temperaturowy cel Porozumienia paryskiego, jego strony b\u0119d\u0105 musia\u0142y wype\u0142ni\u0107 luk\u0119 redukcyjn\u0105 r\u00f3wnowa\u017cn\u0105 powstrzymaniu wzrostu temperatury globalnej o brakuj\u0105ce 1,5 stopnia. Spadek emisji CO2<\/sub> zwi\u0105zany z ograniczeniem antropogenicznych emisji gaz\u00f3w cieplarnianych w okresie pandemii COVID-19 jest z natury spadkiem przej\u015bciowym. Mimo i\u017c wiele pa\u0144stw zapowiada dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do ograniczenia emisji gaz\u00f3w cieplarnianych po zako\u0144czeniu pandemii, starania te, wobec sta\u0142ego wzrostu zapotrzebowania na energi\u0119 i d\u0105\u017cenia rz\u0105d\u00f3w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw do wzrostu PKB w oparciu o dotychczasow\u0105 struktur\u0119 przemys\u0142u i gospodarki wydaj\u0105 si\u0119 z g\u00f3ry skazane na niepowodzenie. Radykalne zmiany wymagaj\u0105 czasu, a tego, je\u015bli wierzy\u0107 prognozom IPCC, nie ma. Zatrzymanie wzrostu \u015bredniej globalnej temperatury na poziomie 1,5 stopnia Celsjusza wymaga zmniejszenia o po\u0142ow\u0119 poziomu obecnych globalnych emisji jeszcze przed 2030 r., czyli w ci\u0105gu najbli\u017cszych 10 lat. Natomiast do 2050 r. globalne emisje CO2<\/sub> netto musz\u0105 spa\u015b\u0107 do zera7<\/sup><\/a>. A zatem, mimo obecnej kampanii ONZ promuj\u0105cej wzrost ambicji dzia\u0142a\u0144 klimatycznych pod has\u0142em \u201eRace to Zero\u201d (wy\u015bcig do zera) cel 1,5 stopnia jest praktycznie nieosi\u0105galny.<\/p>\n\n\n\n

Czy uda si\u0119 zrealizowa\u0107 postanowienia Porozumienia paryskiego?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Dotychczasowe dzia\u0142ania i wcze\u015bniejsze deklaracje pa\u0144stw-stron Porozumienia paryskiego nie napawaj\u0105 optymizmem. Do ko\u0144ca 2019 r. 37 pa\u0144stw b\u0119d\u0105cych stronami porozumienia i wsp\u00f3lnie odpowiadaj\u0105cych za 12% obecnych globalnych emisji gaz\u00f3w cieplarnianych zadeklarowa\u0142o zamiar zaktualizowania swoich NDCs do 2020 r. W grupie tych pa\u0144stw znalaz\u0142a si\u0119 UE8<\/sup><\/a>. Dalsze 108 pa\u0144stw, odpowiedzialnych za 15,1% emisji globalnych zapowiedzia\u0142o zamiar zwi\u0119kszenia ambicji lub ambicji poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 w swoich NDC w 2020 r. Pozosta\u0142ych 39 pa\u0144stw – sygnatariuszy Porozumienia paryskiego, kt\u00f3re z\u0142o\u017cy\u0142y w 2015 r. (I)NDC9<\/sup><\/a> przed wej\u015bciem porozumienia w \u017cycie, (i w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajduje si\u0119 kilku bardzo du\u017cych emitent\u00f3w) nie zadeklarowa\u0142o formalnie zamiaru aktualizacji b\u0105d\u017a zwi\u0119kszenia ambicji NDCs w 2020 roku, przed rozpocz\u0119ciem wdra\u017cania porozumienia 1 stycznia 2021 r. Nie oznacza to, \u017ce pa\u0144stwa te nie z\u0142o\u017c\u0105 nowych, zaktualizowanych lub ambitniejszych wersji swoich NDCs. Wyj\u0105tkiem s\u0105 Stany Zjednoczone, kt\u00f3re za rz\u0105d\u00f3w prezydenta Trumpa wycofa\u0142y si\u0119 z porozumienia oraz te pa\u0144stwa, kt\u00f3re zadeklarowa\u0142y, \u017ce ambicji nie zwi\u0119ksz\u0105: Australia, Japonia, Nowa Zelandia, Singapur, Indonezja, Rosja i Turcja. Do ko\u0144ca wrze\u015bnia 2020 r. Sekretariat UNFCCC otrzyma\u0142 zg\u0142oszenia odnosz\u0105ce si\u0119 do aktualizacji zaledwie 13 NDCs10<\/sup><\/a>. Kilka kolejnych pa\u0144stw, w tym Laos, Gruzja i Mongolia, zapowiedzia\u0142y formalnie z\u0142o\u017cenie nowych, bardziej ambitnych NDCs. Pozosta\u0142e pa\u0144stwa nie z\u0142o\u017cy\u0142y jeszcze nowych deklaracji w sprawie aktualizacji NDCs, ani te\u017c nowych wersji swoich zobowi\u0105za\u0144.11<\/sup><\/a> UNDP, kt\u00f3re wspiera w ramach swojego programu Climate Promise (dos\u0142. Obietnica klimatyczna) 114 pa\u0144stw rozwijaj\u0105cych si\u0119 zak\u0142ada, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 zg\u0142osze\u0144 zawieraj\u0105cych zaktualizowane NDCs zostanie przekazana do Sekretariatu UNFCCC w 2021 roku. W ka\u017cdym razie przed planowanym obecnie pod koniec przysz\u0142ego roku COP.26 w Glasgow. Osi\u0105gni\u0119cie poziomu zerowych emisji netto gaz\u00f3w cieplarnianych12<\/sup><\/a> w 2050 r. sta\u0142o si\u0119 celem, do kt\u00f3rego osi\u0105gni\u0119cia zobowi\u0105za\u0142o si\u0119 szereg pa\u0144stw, zar\u00f3wno rozwini\u0119tych jak i niekt\u00f3rych rozwijaj\u0105cych si\u0119 takich, jak Wielka Brytania, Japonia oraz Chile, Meksyk czy ostatnio Korea Po\u0142udniowa. W grudniu 2019 r. Rada Europejska przyj\u0119\u0142a cel zerowych emisji netto dla ca\u0142ej UE, z wyj\u0105tkiem Polski, kt\u00f3ra otrzyma wi\u0119cej czasu na jego osi\u0105gni\u0119cie. Cel ten jest zgodny z za\u0142o\u017ceniami Europejskiego Zielonego \u0141adu, kt\u00f3ry przewiduje, \u017ce w 2050 r. emisje ca\u0142ej UE spadn\u0105 do poziomu zero netto. Po 2050 r. poch\u0142anianie w UE powinno nadal przewa\u017ca\u0107 nad emisjami gaz\u00f3w cieplarnianych, co jest uzasadnione przez zjawisko pozostawania gaz\u00f3w cieplarnianych w atmosferze i utrzymywanie si\u0119 skumulowanych efekt\u00f3w emisji przez wiele lat.<\/p>\n\n\n\n

We wrze\u015bniu 2020 r., w or\u0119dziu o stanie UE wyg\u0142oszonym w Parlamencie Europejskim, Ursula von der Leyen zaproponowa\u0142a ograniczenie emisji o co najmniej 55% do 2030 r. Propozycj\u0119 t\u0119 przebi\u0142 Parlament Europejski, g\u0142osuj\u0105c 6 pa\u017adziernika 2020 r. za redukcj\u0105 emisji do 2030 roku o 60% w odniesieniu do poziomu z 1990 roku. W rezultacie d\u0142ugich negocjacji w dniu 11 grudnia 2020 r. na forum Rady Europejskiej r. przyj\u0119to cel zak\u0142adaj\u0105cy ograniczenie w UE emisji netto gaz\u00f3w cieplarnianych do roku 2030, o co najmniej 55% w por\u00f3wnaniu z poziomem z roku 1990. Czy jednak przyk\u0142ad Unii Europejskiej wystarczy, by pozosta\u0142e strony porozumienia stan\u0119\u0142y na wysoko\u015bci zadania?<\/p>\n\n\n\n

Jedno oko na USA, drugie na\u2026 Chiny<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Wiemy ju\u017c, \u017ce kilka pa\u0144stw, w tym du\u017ce pa\u0144stwa rozwini\u0119te lub pa\u0144stwa maj\u0105ce stosunkowo du\u017cy udzia\u0142 w globalnych emisjach: Japonia, Rosja i Australia nie zwi\u0119ksz\u0105 ambicji swoich pierwszych NDCs lub, w jednym przypadku (USA) by\u0107 mo\u017ce nawet wycofaj\u0105 si\u0119 z porozumienia, cho\u0107 pozostan\u0105 stron\u0105 konwencji, o czym przekonamy si\u0119 po 20 stycznia 2021 r. po zaprzysi\u0119\u017ceniu nowego prezydenta USA. W zwi\u0105zku z narastaj\u0105c\u0105 rywalizacj\u0105 USA-Chiny, zadeklarowanie przez najwi\u0119kszego emitenta na \u015bwiecie zamiaru osi\u0105gni\u0119cia zeroemisyjno\u015bci w 2060 roku by\u0142oby bod\u017acem do zg\u0142oszenia ambitnego wk\u0142adu do porozumienia. \u015acie\u017cka doj\u015bcia Chin do tego celu nie jest jednak powodem do wielkiego optymizmu. Wprawdzie w Chinach ro\u015bnie poziom wykorzystania energii odnawialnej i zainstalowana moc OZE, ale jednocze\u015bnie niestety ro\u015bnie stale zu\u017cycie paliw kopalnych.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie udzia\u0142 Chin w globalnych antropogenicznych emisjach gaz\u00f3w cieplarnianych jest oceniany na ok. 27% (bez uwzgl\u0119dnienia sektora LULUCF) i kontynuacja tego trendu do 2030 roku znacznie zwi\u0119kszy skumulowan\u0105 luk\u0119 w ambicjach stron porozumienia a poziomem redukcji, jaki powinien zosta\u0107 osi\u0105gni\u0119ty wsp\u00f3lnie przez wszystkie strony porozumienia. Pierwszy krajowy wk\u0142ad Chin do Porozumienia paryskiego oceniany jest jako zupe\u0142nie niewystarczaj\u0105cy przez Climate Action Tracker13<\/sup><\/a>. Poza tym, odwrotnie ni\u017c UE, Chiny inwestuj\u0105 w rozw\u00f3j energetyki opartej na w\u0119glu zagranic\u0105, generuj\u0105c w ten spos\u00f3b dodatkowy wzrost poziomu globalnych emisji. (w sumie 102 GW zainstalowanej mocy)14<\/sup><\/a>. Je\u015bli uwzgl\u0119dnimy motywowane dora\u017anym interesem gospodarczym niskie zaanga\u017cowanie w realizacj\u0119 cel\u00f3w Porozumienia paryskiego kilku innych bogatych pa\u0144stw, trudno oczekiwa\u0107 mobilizacji pozosta\u0142ych emitent\u00f3w, nie wspominaj\u0105c o mniejszym znaczeniu ich wysi\u0142k\u00f3w redukcyjnych, skoro emisje najwi\u0119kszych emitent\u00f3w b\u0119d\u0105 nadal ros\u0142y. Dlatego te\u017c proponowany przez UE mechanizm granicznego opodatkowania importu emisji CO2 ma sens, i to podw\u00f3jny.<\/p>\n\n\n\n

Zwolennicy przyw\u00f3dztwa UE w \u015bwiatowym wy\u015bcigu do zeroemisyjno\u015bci otrzymali 26 pa\u017adziernika 2020 r. prezent od nowego rz\u0105du Japonii, kt\u00f3ry zapowiedzia\u0142 osi\u0105gni\u0119cie przez jego kraj zeroemisyjno\u015bci w 2050 roku, wskazuj\u0105c na przyk\u0142ad UE. Tu\u017c po Japonii osi\u0105gni\u0119cie tego celu w 2050 roku obieca\u0142a \u015bwiatu Korea Po\u0142udniowa. Czy b\u0119dzie wi\u0119cej takich deklaracji i czy nie na deklaracjach si\u0119 sko\u0144czy? Wiele zale\u017cy od efektywno\u015bci procesu cyklicznej aktualizacji NDCs w po\u0142\u0105czeniu z okresowym globalnym podsumowaniem dzia\u0142a\u0144 stron. Jedno jest pewne, dzia\u0142ania wy\u0142\u0105cznie ze strony kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich UE w skali globalnej b\u0119d\u0105 niewystarczaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>\u0002<\/sup> Poni\u017cszy artyku\u0142 powsta\u0142 w oparciu o fragmenty obszerniejszego tekstu, zamieszczonego w nowym wydawnictwie GO2\u201950. Klimat. Spo\u0142ecze\u0144stwo. Gospodarka<\/em>, listopad 2020. http:\/\/climatecake.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/GO2%E2%80%9950.-Klimat.-Spo%C5%82ecze%C5%84stwo.-Gospodarka..pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n

2<\/a>\u0002<\/sup> Tezy takie postawi\u0142a przewodnicz\u0105ca Komisji Ursula von der Leyen mi\u0119dzy innymi w swoim wyst\u0105pieniu w Madrycie podczas COP.25 w dniu 2 grudnia 2019 r., https:\/\/ec.europa.eu\/commission\/presscorner\/detail\/en\/SPEECH_19_6651<\/p>\n\n\n\n

3<\/a>\u0002<\/sup> Protok\u00f3\u0142 z Kioto (1997) by\u0142 pierwszym mi\u0119dzynarodowym uk\u0142adem, w ramach kt\u00f3rego cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144stw rozwini\u0119tych, b\u0119d\u0105cych stronami UNFCCC przyj\u0119\u0142a zobowi\u0105zania redukcyjne, realizowane w latach 2008-2012 (I okres rozliczeniowy) oraz 2013-2020 (II okres rozliczeniowy). Pa\u0144stwa, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y zobowi\u0105zania redukcyjne wymienione s\u0105 w Za\u0142\u0105czniku B do protoko\u0142u. Aby u\u0142atwi\u0107 stronom, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y zobowi\u0105zania ich realizacj\u0119, oraz wesprze\u0107 wdra\u017canie projekt\u00f3w redukcji emisji w krajach rozwijaj\u0105cych si\u0119, uzgodniono powstanie Mechanizmu czystego rozwoju (Clean Development Mechanism, CDM), kt\u00f3rego odpowiednikiem dla pa\u0144stw rozwini\u0119tych, przede wszystkim dla tzw. gospodarek w trakcie przemian (Economies in Transition) by\u0142 Mechanizm Wsp\u00f3lnych Wdro\u017ce\u0144 (Joint Implementation, JI). Wi\u0119cej informacji: https:\/\/unfccc.int\/process\/the-kyoto-protocol\/mechanisms<\/p>\n\n\n\n

4<\/a>\u0002<\/sup> J. Vogler, EU Policy on Global Climate Change: The Negotiation of Burden-Sharing, \u201eMaking EU Foreign Policy. National Preferences, European Norms and COmmon Policie\u201d, red. D. C. Thomas, Palgrave Macmillan 2011 r. ss. 150-173.<\/p>\n\n\n\n

5<\/a>\u0002<\/sup> Linking Emissions Trading Schemes. ICAP, 2015 r.<\/p>\n\n\n\n

6<\/a>\u0002<\/sup> Rozmowy o po\u0142\u0105czeniu si\u0119 unijnego ETS z systemem handlu emisjami funkcjonuj\u0105cym w Szwajcarii rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w 2009 r.<\/p>\n\n\n\n

7<\/a>\u0002<\/sup> Zalecenie IPCC SR 1.5.<\/p>\n\n\n\n

8<\/a>\u0002<\/sup> UE z\u0142o\u017cy\u0142a aktualizacj\u0119 swojego NDCs w dniu 18.12.2020 r. https:\/\/www4.unfccc.int\/sites\/ndcstaging\/Pages\/Party.aspx?party=EUU&prototype=1<\/p>\n\n\n\n

9<\/a>\u0002<\/sup> Intended Nationally Determined Contributions (INDCs) by\u0142y propozycjami wk\u0142ad\u00f3w Stron do Porozumienia paryskiego, kt\u00f3re zosta\u0142y zg\u0142oszone przed wej\u015bciem PP w \u017cycie (4.11.2016 r.) po wej\u015bciu porozumienia w \u017cycie, INDCs sta\u0142y si\u0119 wk\u0142adami do porozumienia, NDCs (Nationally Determined Contributions).<\/p>\n\n\n\n

10<\/a>\u0002<\/sup> https:\/\/climateactiontracker.org\/climate-target-update-tracker\/<\/p>\n\n\n\n

11<\/a>\u0002<\/sup> Rejestr NDC znajduje si\u0119 na stronie: https:\/\/www4.unfccc.int\/sites\/ndcstaging\/Pages\/LatestSubmissions.aspx<\/p>\n\n\n\n

12<\/a>\u0002<\/sup> Emisje antropogenicznych gaz\u00f3w cieplarnianych osi\u0105gn\u0105 poziom zero netto dopiero w\u00f3wczas, gdy wszystkie niemo\u017cliwe do unikni\u0119cia pozosta\u0142o\u015bci antropogenicznych emisji zostan\u0105 zbilansowane poprzez poch\u0142anianie (przez lasy i szat\u0119 ro\u015blinn\u0105) lub przemys\u0142owy proces przechwytywania i sk\u0142adowania CO2<\/sub>, czyli CCS (Carbon Capture and Storage).<\/p>\n\n\n\n

13<\/a>\u0002<\/sup> Climate Action Tracker jest przedsi\u0119wzi\u0119ciem Climate Analitics i New Climate Institute, przy wsp\u00f3\u0142pracy Potsdam Institute for Climate Impact Research: https:\/\/climateactiontracker.org\/countries\/china\/<\/p>\n\n\n\n

14<\/a>\u0002<\/sup> W rozw\u00f3j energetyki opartej na w\u0119glu zagranic\u0105 inwestuj\u0105 te\u017c Japonia, Korea Po\u0142udniowa i Australia, kt\u00f3ra sw\u00f3j w\u0119giel eksportuje g\u0142\u00f3wnie, cho\u0107 nie wy\u0142\u0105cznie, do Chin. Por. https:\/\/climateactiontracker.org\/countries\/china\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rozwa\u017cania na temat roli dzia\u0142a\u0144 UE z perspektywy globalnej1 Przedstawiciele Komisji Europejskiej oraz politycy pa\u0144stw cz\u0142onkowskich UE lubi\u0105 m\u00f3wi\u0107 o unijnej polityce klimatycznej jako o niekwestionowanym drogowskazie dla \u015bwiata w d\u0105\u017ceniu do powstrzymania zmian klimatu, tj. osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w Ramowej Konwencji Narod\u00f3w Zjednoczonych ds. Zmian Klimatu (UNFCCC, 1992) i Porozumienia paryskiego (Paris Agreement, 2015). Jednak czy faktycznie mo\u017cna uzna\u0107 Uni\u0119 Europejsk\u0105 za \u015bwiatowego lidera w dzia\u0142aniach na rzecz klimatu? Na to pytanie stara si\u0119 odpowiedzie\u0107 dr Marzena Chodor, ekspertka Krajowego O\u015brodka Bilansowania i Zarz\u0105dzania Emisjami Instytutu Ochrony \u015arodowiska \u2013 Pa\u0144stwowego Instytutu Badawczego. Zaplanowany z rozmachem Europejski Zielony \u0141ad (ang. European Green Deal), kt\u00f3ry zosta\u0142 zapowiedziany we wrze\u015bniu 2019 r. tu\u017c po wyborze nowej szefowej Komisji Europejskiej, Ursuli von der Leyen i og\u0142oszony w grudniu 2019 r., zak\u0142ada zwi\u0119kszenie ambicji dzia\u0142a\u0144 UE na rzecz ochrony klimatu poprzez przyj\u0119cie rozwi\u0105za\u0144 legislacyjnych i wdra\u017caj\u0105cych je \u015brodk\u00f3w, w tym wielkich nak\u0142ad\u00f3w finansowych. Dzi\u0119ki nim Europa do 2050 r. ma sta\u0107 si\u0119 kontynentem neutralnym dla klimatu. Neutralno\u015b\u0107 klimatyczna nie jest jednak wy\u0142\u0105cznym celem Europejskiego Zielonego \u0141adu. Celem politycznym jest utrzymanie i wzmocnienie przez UE jej globalnego przyw\u00f3dztwa w walce o powstrzymanie zmian klimatu2. W\u0142a\u015bciwie od pocz\u0105tku mi\u0119dzynarodowych negocjacji, kt\u00f3rych celem jest wsp\u00f3lne, globalne przeciwdzia\u0142anie zagro\u017ceniom zwi\u0105zanym z antropogenicznymi zmianami klimatu, pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie i reprezentuj\u0105ce je instytucje energicznie podkre\u015bla\u0142y na forum mi\u0119dzynarodowym, konieczno\u015b\u0107 podj\u0119cia wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 na rzecz ograniczenia globalnego ocieplenia i zminimalizowania skutk\u00f3w zmian klimatu. UE intensywnie prowadzi tak zwan\u0105 dyplomacj\u0119 klimatyczn\u0105 (ang. climate diplomacy) wobec pa\u0144stw trzecich, a przewodnictwo w mi\u0119dzynarodowych dzia\u0142aniach na rzecz ochrony klimatu i aspiracje do bycia liderem w tej dziedzinie jest jednym z filar\u00f3w wsp\u00f3lnej polityki zagranicznej UE. Zgodnie z tym paradygmatem, UE by\u0142a g\u0142\u00f3wnym promotorem ambicji, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do przyj\u0119cia przez strony UNFCCC pierwszej mi\u0119dzynarodowej umowy, w kt\u00f3rej cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144stw rozwini\u0119tych zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do realizacji okre\u015blonych cel\u00f3w redukcji emisji gaz\u00f3w cieplarnianych QERLO (ang. Quantified Emission Limitation and Reduction Objectives) w pierwszym okresie rozliczeniowym (w latach 2008-2012), czyli Protoko\u0142u z Kioto (PzK3), a nast\u0119pnie, dzi\u0119ki wysi\u0142kom swojej dyplomacji doprowadzi\u0142a do wej\u015bcia w \u017cycie protoko\u0142u w lutym 2005 r.4 Jaki jest wi\u0119c rzeczywisty wp\u0142yw dzia\u0142a\u0144 podejmowanych przez UE w obszarze polityki klimatycznej na dzia\u0142ania podejmowane przez inne pa\u0144stwa oraz inne podmioty? Jednym z przywo\u0142ywanych osi\u0105gni\u0119\u0107 unijnych jest system handlu uprawnieniami do emisji CO2 (EU ETS), funkcjonuj\u0105cy od 2005 r., kt\u00f3ry obejmuje emisje z ponad 11 tys. instalacji w krajach cz\u0142onkowskich UE oraz Norwegii, Islandii i Liechtensteinie. EU ETS jest najwi\u0119kszym rynkiem CO2 na \u015bwiecie i obejmuje ok. 45% unijnych emisji CO2, pochodz\u0105cych z produkcji energii, stali, aluminium, cementu, szk\u0142a, papieru, ceramiki, oraz sektora chemicznego i rafinerii, a od 2012 r. tak\u017ce emisji z transportu lotniczego wewn\u0105trz UE. UE eksportuje sw\u00f3j know-how w zakresie funkcjonowania systemu handlu uprawnieniami do emisji do kraj\u00f3w rozwijaj\u0105cych si\u0119, w tym do Chin, a tak\u017ce do pa\u0144stw tzw. bliskiego s\u0105siedztwa, zw\u0142aszcza pa\u0144stw stowarzyszonych, kt\u00f3re zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 do wdro\u017cenia element\u00f3w EU ETS. Deklarowanym celem UE jest przekonanie innych pa\u0144stw za po\u015brednictwem dyplomacji klimatycznej, um\u00f3w bilateralnych, w tym um\u00f3w stowarzyszeniowych i poprzez przekazywane wsparcie w postaci budowania potencja\u0142u, do obj\u0119cia emisji CO2 z produkcji energii i przemys\u0142u podobnymi do unijnego systemami handlu uprawnieniami do emisji, kt\u00f3re nast\u0119pnie po\u0142\u0105czy\u0142yby si\u0119, ostatecznie prowadz\u0105c do powstania globalnego rynku uprawnie\u0144 do emisji CO25. Pierwszy sukces UE w tym obszarze zosta\u0142 osi\u0105gni\u0119ty 1 stycznia 2020 r., kiedy to wesz\u0142a w \u017cycie umowa o po\u0142\u0105czeniu systemu handlu uprawnieniami Szwajcarii z EU ETS6. Jednak\u017ce w zwi\u0105zku z tzw. brexitem 1000 brytyjskich instalacji i 140 operator\u00f3w statk\u00f3w powietrznych administrowanych przez Brytyjczyk\u00f3w pozosta\u0142o w unijnym ETS jedynie do 1 stycznia 2021 r., co przy\u0107miewa nieco stosunkowo skromny sukces pierwszego po\u0142\u0105czenia dw\u00f3ch ETS. Dzia\u0142ania UE na rzecz ochrony klimatu na tle innych kraj\u00f3w Program \u015arodowiskowy ONZ wskazuje, \u017ce pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie UE s\u0105 w mniejszo\u015bci pa\u0144stw nale\u017c\u0105cych do grupy G-20, kt\u00f3re w 2020 r. dotrzymaj\u0105 dobrowolnych zobowi\u0105za\u0144 przyj\u0119tych dziesi\u0119\u0107 lat temu podczas Konferencji COP 16 w Cancun. Dlatego te\u017c, cho\u0107 jako grupa pa\u0144stwa G-20 osi\u0105gn\u0105 zadeklarowane tam cele redukcyjne z nadwy\u017ck\u0105 ok. 1 Gt CO2e rocznie, to b\u0119dzie to zas\u0142uga przede wszystkim UE. Nie tylko pa\u0144stwa takie jak Turcja, Argentyna i Arabia Saudyjska nie podj\u0119\u0142y w Cancun \u017cadnych zobowi\u0105za\u0144, ale zobowi\u0105zania kilku innych pa\u0144stw, w tym Australii by\u0142y niewystarczaj\u0105ce. Jak przewiduje UNEP, szereg pa\u0144stw nale\u017c\u0105cych do grupy G-20, kt\u00f3re zadeklarowa\u0142y w Cancun redukcje emisji do 2020 r., w tym Kanada, Meksyk, Korea Po\u0142udniowa, Indonezja, USA i RPA nie wywi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 ze zg\u0142oszonych przez siebie cel\u00f3w. W opinii UNEP, UE jest zatem w mniejszo\u015bci pod wzgl\u0119dem dzia\u0142a\u0144 na rzecz ochrony klimatu, aczkolwiek nawet dzia\u0142ania UE nie s\u0105 wystarczaj\u0105ce. Porozumienie paryskie nie zobowi\u0105zuje pa\u0144stw do jednakowych wysi\u0142k\u00f3w w d\u0105\u017ceniu do osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w porozumienia. Krajowe wk\u0142ady pa\u0144stw (NDCs) maj\u0105 odzwierciedla\u0107 ich mo\u017cliwo\u015bci i kwestie tego, co jest godziwe (ang. equity), uwzgl\u0119dniaj\u0105c ich uwarunkowania (ang. national circumstances). Pa\u0144stwa same te\u017c decyduj\u0105 o ambicji podejmowanych przez siebie dzia\u0142a\u0144. Aktualna skumulowana globalna ambicja stron Porozumienia paryskiego jest niewystarczaj\u0105ca. Co z Chinami i ich neutralno\u015bci\u0105 pod wzgl\u0119dem emisji CO2? Ogromny entuzjazm wzbudzi\u0142a, upubliczniona pod koniec wrze\u015bnia 2020 r. zapowied\u017a Chin, \u017ce planuj\u0105 one osi\u0105gni\u0119cie zeroemisyjno\u015bci w 2060 r. Chi\u0144skie emisje gaz\u00f3w cieplarnianych mia\u0142yby osi\u0105gn\u0105\u0107 szczytowy pu\u0142ap w 2030 r., by spa\u015b\u0107 do zera w ci\u0105gu kolejnych 30 lat. Warto przy okazji przypomnie\u0107, \u017ce osi\u0105gni\u0119cie statusu najwi\u0119kszego \u015bwiatowego emitenta zaj\u0119\u0142o Chinom r\u00f3wnie\u017c oko\u0142o 30 lat. Dotrzymanie tej obietnicy oznacza\u0142oby mo\u017cliwo\u015b\u0107 ograniczenia wzrostu globalnej \u015bredniej temperatury do ko\u0144ca stulecia do kolejne 0,3 do 0,2 stopnia Celsjusza. Nie mniej, przez najbli\u017cszych 10 lat emisje Chin mia\u0142yby nadal rosn\u0105\u0107, walnie przyczyniaj\u0105c si\u0119 do pog\u0142\u0119bienia kryzysu klimatycznego. Nawet przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce istotnie od 2031 roku chi\u0144skie emisje b\u0119d\u0105 spada\u0107, by osi\u0105gn\u0105\u0107 wsp\u00f3lnie temperaturowy cel Porozumienia paryskiego, jego strony b\u0119d\u0105 musia\u0142y wype\u0142ni\u0107 luk\u0119 redukcyjn\u0105 r\u00f3wnowa\u017cn\u0105 powstrzymaniu wzrostu temperatury globalnej o brakuj\u0105ce 1,5 stopnia. Spadek emisji CO2 zwi\u0105zany z ograniczeniem antropogenicznych emisji gaz\u00f3w cieplarnianych w okresie pandemii COVID-19 jest z natury spadkiem przej\u015bciowym. Mimo i\u017c wiele pa\u0144stw zapowiada dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do ograniczenia emisji gaz\u00f3w cieplarnianych po zako\u0144czeniu pandemii, starania te, wobec sta\u0142ego wzrostu zapotrzebowania na energi\u0119 i d\u0105\u017cenia rz\u0105d\u00f3w poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw do wzrostu PKB w oparciu o dotychczasow\u0105 struktur\u0119 przemys\u0142u i gospodarki wydaj\u0105 si\u0119 z g\u00f3ry skazane na niepowodzenie. Radykalne zmiany wymagaj\u0105 czasu, a tego, je\u015bli wierzy\u0107 prognozom IPCC, nie ma. Zatrzymanie wzrostu \u015bredniej globalnej temperatury na poziomie 1,5 stopnia Celsjusza wymaga zmniejszenia o po\u0142ow\u0119 poziomu obecnych globalnych emisji jeszcze przed 2030 r., czyli w ci\u0105gu najbli\u017cszych 10 lat. Natomiast do 2050 r. globalne emisje CO2 netto musz\u0105 spa\u015b\u0107 do zera7. A zatem, mimo obecnej kampanii ONZ promuj\u0105cej wzrost ambicji dzia\u0142a\u0144 klimatycznych pod has\u0142em \u201eRace to Zero\u201d (wy\u015bcig do zera) cel 1,5 stopnia jest praktycznie nieosi\u0105galny. Czy uda si\u0119 zrealizowa\u0107 postanowienia Porozumienia paryskiego? Dotychczasowe dzia\u0142ania i wcze\u015bniejsze deklaracje pa\u0144stw-stron Porozumienia paryskiego nie napawaj\u0105 optymizmem. Do ko\u0144ca 2019 r. 37 pa\u0144stw b\u0119d\u0105cych stronami porozumienia i wsp\u00f3lnie odpowiadaj\u0105cych za 12% obecnych globalnych emisji gaz\u00f3w cieplarnianych zadeklarowa\u0142o zamiar zaktualizowania swoich NDCs do 2020 r. W grupie tych pa\u0144stw znalaz\u0142a si\u0119 UE8. Dalsze 108 pa\u0144stw, odpowiedzialnych za 15,1% emisji globalnych zapowiedzia\u0142o zamiar zwi\u0119kszenia ambicji lub ambicji poszczeg\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 w swoich NDC w 2020 r. Pozosta\u0142ych 39 pa\u0144stw – sygnatariuszy Porozumienia paryskiego, kt\u00f3re z\u0142o\u017cy\u0142y w 2015 r. (I)NDC9 przed wej\u015bciem porozumienia w \u017cycie, (i w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znajduje si\u0119 kilku bardzo du\u017cych emitent\u00f3w) nie zadeklarowa\u0142o formalnie zamiaru aktualizacji b\u0105d\u017a zwi\u0119kszenia ambicji NDCs w 2020 roku, przed rozpocz\u0119ciem wdra\u017cania porozumienia 1 stycznia 2021 r. Nie oznacza to, \u017ce pa\u0144stwa te nie z\u0142o\u017c\u0105 nowych, zaktualizowanych lub ambitniejszych wersji swoich NDCs. Wyj\u0105tkiem s\u0105 Stany Zjednoczone, kt\u00f3re za rz\u0105d\u00f3w prezydenta Trumpa wycofa\u0142y si\u0119 z porozumienia oraz te pa\u0144stwa, kt\u00f3re zadeklarowa\u0142y, \u017ce ambicji nie zwi\u0119ksz\u0105: Australia, Japonia, Nowa Zelandia, Singapur, Indonezja, Rosja i Turcja. Do ko\u0144ca wrze\u015bnia 2020 r. Sekretariat UNFCCC otrzyma\u0142 zg\u0142oszenia odnosz\u0105ce si\u0119 do aktualizacji zaledwie 13 NDCs10. Kilka kolejnych pa\u0144stw, w tym Laos, Gruzja i Mongolia, zapowiedzia\u0142y formalnie z\u0142o\u017cenie nowych, bardziej ambitnych NDCs. Pozosta\u0142e pa\u0144stwa nie z\u0142o\u017cy\u0142y jeszcze nowych deklaracji w sprawie aktualizacji NDCs, ani te\u017c nowych wersji swoich zobowi\u0105za\u0144.11 UNDP, kt\u00f3re wspiera w ramach swojego programu Climate Promise (dos\u0142. Obietnica klimatyczna) 114 pa\u0144stw rozwijaj\u0105cych si\u0119 zak\u0142ada, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 zg\u0142osze\u0144 zawieraj\u0105cych zaktualizowane NDCs zostanie przekazana do Sekretariatu UNFCCC w 2021 roku. W ka\u017cdym razie przed planowanym obecnie pod koniec przysz\u0142ego roku COP.26 w Glasgow. Osi\u0105gni\u0119cie poziomu zerowych emisji netto gaz\u00f3w cieplarnianych12 w 2050 r. sta\u0142o si\u0119 celem, do kt\u00f3rego osi\u0105gni\u0119cia zobowi\u0105za\u0142o si\u0119 szereg pa\u0144stw, zar\u00f3wno rozwini\u0119tych jak i niekt\u00f3rych rozwijaj\u0105cych si\u0119 takich, jak Wielka Brytania, Japonia oraz Chile, Meksyk czy ostatnio Korea Po\u0142udniowa. W grudniu 2019 r. Rada Europejska przyj\u0119\u0142a cel zerowych emisji netto dla ca\u0142ej UE, z wyj\u0105tkiem Polski, kt\u00f3ra otrzyma wi\u0119cej czasu na jego osi\u0105gni\u0119cie. Cel ten jest zgodny z za\u0142o\u017ceniami Europejskiego Zielonego \u0141adu, kt\u00f3ry przewiduje, \u017ce w 2050 r. emisje ca\u0142ej UE spadn\u0105 do poziomu zero netto. Po 2050 r. poch\u0142anianie w UE powinno nadal przewa\u017ca\u0107 nad emisjami gaz\u00f3w cieplarnianych, co jest uzasadnione przez zjawisko pozostawania gaz\u00f3w cieplarnianych w atmosferze i utrzymywanie si\u0119 skumulowanych efekt\u00f3w emisji przez wiele lat. We wrze\u015bniu 2020 r., w or\u0119dziu o stanie UE wyg\u0142oszonym w Parlamencie Europejskim, Ursula von der Leyen zaproponowa\u0142a ograniczenie emisji o co najmniej 55% do 2030 r. Propozycj\u0119 t\u0119 przebi\u0142 Parlament Europejski, g\u0142osuj\u0105c 6 pa\u017adziernika 2020 r. za redukcj\u0105 emisji do 2030 roku o 60% w odniesieniu do poziomu z 1990 roku. W rezultacie d\u0142ugich negocjacji w dniu 11 grudnia 2020 r. na forum Rady Europejskiej r. przyj\u0119to cel zak\u0142adaj\u0105cy ograniczenie w UE emisji netto gaz\u00f3w cieplarnianych do roku 2030, o co najmniej 55% w por\u00f3wnaniu z poziomem z roku 1990. Czy jednak przyk\u0142ad Unii Europejskiej wystarczy, by pozosta\u0142e strony porozumienia stan\u0119\u0142y na wysoko\u015bci zadania? Jedno oko na USA, drugie na\u2026 Chiny Wiemy ju\u017c, \u017ce kilka pa\u0144stw, w tym du\u017ce pa\u0144stwa rozwini\u0119te lub pa\u0144stwa maj\u0105ce stosunkowo du\u017cy udzia\u0142 w globalnych emisjach: Japonia, Rosja i Australia nie zwi\u0119ksz\u0105 ambicji swoich pierwszych NDCs lub, w jednym przypadku (USA) by\u0107 mo\u017ce nawet wycofaj\u0105 si\u0119 z porozumienia, cho\u0107 pozostan\u0105 stron\u0105 konwencji, o czym przekonamy si\u0119 po 20 stycznia 2021 r. po zaprzysi\u0119\u017ceniu nowego prezydenta USA. W zwi\u0105zku z narastaj\u0105c\u0105 rywalizacj\u0105 USA-Chiny, zadeklarowanie przez najwi\u0119kszego emitenta na \u015bwiecie zamiaru osi\u0105gni\u0119cia zeroemisyjno\u015bci w 2060 roku by\u0142oby bod\u017acem do zg\u0142oszenia ambitnego wk\u0142adu do porozumienia. \u015acie\u017cka doj\u015bcia Chin do tego celu nie jest jednak powodem do wielkiego optymizmu. Wprawdzie w Chinach ro\u015bnie poziom wykorzystania energii odnawialnej i zainstalowana moc OZE, ale jednocze\u015bnie niestety ro\u015bnie stale zu\u017cycie paliw kopalnych. Obecnie udzia\u0142 Chin w globalnych antropogenicznych emisjach gaz\u00f3w cieplarnianych jest oceniany na ok. 27% (bez uwzgl\u0119dnienia sektora LULUCF) i kontynuacja tego trendu do 2030 roku znacznie zwi\u0119kszy skumulowan\u0105 luk\u0119 w ambicjach stron porozumienia a poziomem redukcji, jaki powinien zosta\u0107 osi\u0105gni\u0119ty wsp\u00f3lnie przez wszystkie strony porozumienia. Pierwszy krajowy wk\u0142ad Chin do Porozumienia paryskiego oceniany jest jako zupe\u0142nie niewystarczaj\u0105cy przez Climate Action Tracker13. Poza tym, odwrotnie ni\u017c UE, Chiny inwestuj\u0105 w rozw\u00f3j energetyki opartej na w\u0119glu zagranic\u0105, generuj\u0105c w ten spos\u00f3b dodatkowy wzrost poziomu globalnych emisji. (w sumie 102 GW zainstalowanej mocy)14. Je\u015bli uwzgl\u0119dnimy motywowane dora\u017anym interesem gospodarczym niskie zaanga\u017cowanie w realizacj\u0119 cel\u00f3w Porozumienia paryskiego kilku innych bogatych pa\u0144stw, trudno oczekiwa\u0107 mobilizacji pozosta\u0142ych emitent\u00f3w, nie wspominaj\u0105c o mniejszym znaczeniu ich wysi\u0142k\u00f3w redukcyjnych, skoro emisje najwi\u0119kszych emitent\u00f3w b\u0119d\u0105 nadal ros\u0142y. Dlatego te\u017c proponowany przez UE mechanizm granicznego opodatkowania importu emisji CO2 ma sens, i to podw\u00f3jny. Zwolennicy przyw\u00f3dztwa UE w \u015bwiatowym wy\u015bcigu do zeroemisyjno\u015bci otrzymali 26 pa\u017adziernika 2020 r. prezent od nowego rz\u0105du Japonii, kt\u00f3ry zapowiedzia\u0142 osi\u0105gni\u0119cie przez jego kraj zeroemisyjno\u015bci w 2050 roku, wskazuj\u0105c na przyk\u0142ad UE. Tu\u017c po Japonii osi\u0105gni\u0119cie tego celu w 2050 roku obieca\u0142a \u015bwiatu Korea Po\u0142udniowa. Czy b\u0119dzie wi\u0119cej takich deklaracji i czy nie na deklaracjach si\u0119 sko\u0144czy? Wiele zale\u017cy od efektywno\u015bci procesu cyklicznej aktualizacji NDCs w po\u0142\u0105czeniu z okresowym globalnym podsumowaniem dzia\u0142a\u0144 stron. Jedno jest pewne, dzia\u0142ania wy\u0142\u0105cznie ze strony kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich UE w skali globalnej b\u0119d\u0105 niewystarczaj\u0105ce. 1\u0002 Poni\u017cszy artyku\u0142 powsta\u0142 w oparciu o fragmenty obszerniejszego tekstu, zamieszczonego w nowym wydawnictwie GO2\u201950. Klimat. Spo\u0142ecze\u0144stwo. Gospodarka, listopad 2020. http:\/\/climatecake.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/GO2%E2%80%9950.-Klimat.-Spo%C5%82ecze%C5%84stwo.-Gospodarka..pdf 2\u0002 Tezy takie postawi\u0142a przewodnicz\u0105ca Komisji Ursula von der Leyen mi\u0119dzy innymi w swoim wyst\u0105pieniu w Madrycie podczas COP.25 w dniu 2 grudnia 2019 r., https:\/\/ec.europa.eu\/commission\/presscorner\/detail\/en\/SPEECH_19_6651 3\u0002 Protok\u00f3\u0142 z Kioto (1997) by\u0142 pierwszym mi\u0119dzynarodowym uk\u0142adem, w ramach kt\u00f3rego cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144stw rozwini\u0119tych, b\u0119d\u0105cych stronami UNFCCC przyj\u0119\u0142a zobowi\u0105zania redukcyjne, realizowane w latach 2008-2012 (I okres rozliczeniowy) oraz 2013-2020 (II okres rozliczeniowy). Pa\u0144stwa, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y zobowi\u0105zania redukcyjne wymienione s\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2020,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2019","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2019","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2019"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2019\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2019"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2019"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2019"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}