![\"\"](\"http:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/10\/14794012_10153792236701695_610159627_n-1.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n\u0141ukasz Makuch<\/strong> – Prezes Zarz\u0105du The Sustainers \u2013 firmy doradczej systemowo wdra\u017caj\u0105cej rozwi\u0105zania w zakresie zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. Ewangelista CSR od lat zaanga\u017cowany w rozw\u00f3j i promocj\u0119 spo\u0142ecznej odpowiedzialno\u015bci biznesu (CSR). Blisko 5 lat sp\u0119dzi\u0142 w PwC (dawniej PricewaterhouseCoopers) jako Koordynator ds. CSR oraz doradca. Tematyk\u0105 CSR zajmuje si\u0119 od roku 2004. Uczestniczy\u0142 w pracach Komitetu Technicznego ds. ISO 26000 \u2013 normy reguluj\u0105cej zagadnienia CSR. Jest ekspertem w konkursie Dobroczy\u0144ca Roku, cz\u0142onkiem Jury Konkursu Verba Veritatis. Jest tw\u00f3rc\u0105 konkursu Liderzy Zr\u00f3wnowa\u017conego Rozwoju organizowanego przez PwC i magazyn FORBES. Koordynator polskiego przek\u0142adu Wytycznych do raportowania kwestii zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju opracowanych globalnie przez Global Reporting Initiative (GRI G3). Autor publikacji w Harvard Business Review Polska, FORBES Polska, BRIEF, etc. Absolwent Szko\u0142y G\u0142\u00f3wnej Handlowej, uczestnik licznych krajowych i mi\u0119dzynarodowych kurs\u00f3w po\u015bwi\u0119conych tematyce CSR. Absolwent Podyplomowego Studium Zarz\u0105dzania Warto\u015bci\u0105 Firmy (Value Based Management) w Szkole G\u0142\u00f3wnej Handlowej.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 naszego wywiadu, ju\u017c wkr\u00f3tce cz\u0119\u015b\u0107 druga.<\/p>\n\n\n\n \u0141ukaszu k<\/b>iedy pierwszy raz zetkn\u0105\u0142e\u015b si\u0119 z CSR?<\/b><\/p>\n\n\n\n Z CSRem pierwszy raz zetkn\u0105\u0142em si\u0119 w OIKOS\u2019ie (http:\/\/oikos-international.org\/), o kt\u00f3rym pozwol\u0119 sobie opowiedzie\u0107 troch\u0119 wi\u0119cej. W 2004 roku przyszed\u0142em do OIKOS\u2019a – ko\u0142a naukowego SGH, kt\u00f3re zajmowa\u0142o si\u0119 wieloma projektami, w tym zr\u00f3wnowa\u017conym rozwojem. Jak si\u0119 okaza\u0142o, pod tym has\u0142em kry\u0142o si\u0119 tak\u017ce poj\u0119cie CSR, kt\u00f3re pocz\u0105tkowo uwa\u017ca\u0142em za osobny obszar. Szcz\u0119\u015bliwym zbiegiem okoliczno\u015bci, zaraz po moim do\u0142\u0105czeniu do OIKOS\u2019a (konkretnie dwa dni p\u00f3\u017aniej), zosta\u0142em ambasadorem Ligi Odpowiedzialnego Biznesu http:\/\/lob.org.pl\/<\/a><\/p>\n\n\n\n By\u0142 to pocz\u0105tek drugiej edycji Ligi i w ramach ambasadorstwa pojecha\u0142em na dwudniowe spotkanie ambasador\u00f3w, gdzie dosta\u0142em du\u017c\u0105 dawk\u0119 wiedzy o CSR.<\/p>\n\n\n\n Do OIKOS\u2019a przy\u0142\u0105czy\u0142em si\u0119 we wrze\u015bniu\/pa\u017adzierniku 2004, a ju\u017c w grudniu tego roku OIKOS, jako mi\u0119dzynarodowa organizacja, robi\u0142 pierwsz\u0105 w historii \u201eWinter School\u201d – szko\u0142\u0119 zimow\u0105 w Sankt Galen pod Zurychem (w Szwajcarii). Zaaplikowa\u0142em, dosta\u0142em si\u0119 i pojecha\u0142em na 10 dniowy wyjazd, w trakcie kt\u00f3rego spotka\u0142em ludzi z ca\u0142ego \u015bwiata oraz otrzyma\u0142em ogromn\u0105 dawk\u0119 wiedzy, z kt\u00f3rej de facto do dzisiaj korzystam.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cemy wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce wszystko rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w 2004 roku – wcze\u015bniej o CSR nie s\u0142ysza\u0142em, cho\u0107 ekologia by\u0142a mi bliska, szczeg\u00f3lnie ekologiczne my\u015blenie \u2013 blisko\u015b\u0107 do natury. Jako, \u017ce studiowa\u0142em Zarz\u0105dzanie i Marketing, CSR by\u0142 dla mnie idealnym po\u0142\u0105czeniem ekologicznej wra\u017cliwo\u015bci z tym, co chcia\u0142em robi\u0107 w \u017cyciu codziennym, czyli zarz\u0105dzaniem biznesem.<\/p>\n\n\n\n <\/b>Czy kiedy zaczyna\u0142e\u015b swoj\u0105 przygod\u0119 z CSR temat ten by\u0142 znany w Polsce? Jak wygl\u0105da\u0142y jego pocz\u0105tki?<\/b><\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce 2004 rok by\u0142 pocz\u0105tkiem istnienia CSR w Polsce. Cho\u0107 Forum Odpowiedzialnego Biznesu http:\/\/odpowiedzialnybiznes.pl\/<\/p>\n\n\n\n istnia\u0142o ju\u017c bodaj\u017ce od 4 lat, osobi\u015bcie nie s\u0142ysza\u0142em o ich dzia\u0142alno\u015bci zanim przyszed\u0142em do OIKOS\u2019a. Temat nie by\u0142 wcze\u015bniej nag\u0142a\u015bniany, ani na studiach, ani w mediach. Dzi\u0119ki OIKOS\u2019owi wpad\u0142em w mi\u0119dzynarodowe \u015brodowisko: konferencje, spotkania, na kt\u00f3rych zdobywa\u0142em mas\u0119 wiedzy, dzi\u0119ki czemu widzia\u0142em, \u017ce du\u017co si\u0119 dzieje za granic\u0105, w trakcie gdy w Polsce nie dzia\u0142o si\u0119 jeszcze wiele.<\/p>\n\n\n\n Istnia\u0142o Forum Odpowiedzialnego Biznesu oraz Liga Odpowiedzialnego Biznesu, ale \u0142\u0105cznie by\u0142o nas zaledwie 15 os\u00f3b, wi\u0119c by\u0142o to raczej ma\u0142e grono, do kt\u00f3rego zalicza\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie osoby z du\u017cych miast, takich jak Wroc\u0142aw, Gda\u0144sk, Warszawa, Pozna\u0144. W tamtych czasach nie by\u0142o medi\u00f3w bran\u017cowych, a blogi o CSR\u2019ze jeszcze nie powstawa\u0142y. W 2004 roku w Polsce nie by\u0142o nawet ani jednej firmy doradczej, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a by si\u0119 CSR. Pami\u0119tam dobrze ten moment, gdy\u017c rozwa\u017ca\u0142em wtedy za\u0142o\u017cenie firmy (w ramach OIKOS\u2019a), kt\u00f3ra adresowa\u0142aby t\u0105 tematyk\u0119, bazuj\u0105c na naszych osi\u0105gni\u0119ciach oraz do\u015bwiadczeniach, ale \u017cycie si\u0119 inaczej potoczy\u0142o.<\/p>\n\n\n\n <\/b>Rok 2004 wydaj\u0119 si\u0119 by\u0107 niedawno, ale w biznesie jest to du\u017co czasu. Jak w Twojej opinii ewoluowa\u0142 CSR w Polsce, co si\u0119 zmieni\u0142o przez 12 lat?<\/b><\/p>\n\n\n\n Zmieni\u0142o si\u0119 du\u017co i to na kilku p\u0142aszczyznach, po pierwsze p\u0142aszczyzna przekazu medialno-komunikacyjnego, kt\u00f3ra w mi\u0119dzyczasie sta\u0142a si\u0119 powszechna. I cho\u0107 CSR mo\u017ce nie \u201ewychodzi z lod\u00f3wki\u201d, to jest zdecydowanie bardziej widoczny w biznesie. Przyk\u0142adowo w ci\u0105gu bie\u017c\u0105cego roku mia\u0142o miejsce bardzo du\u017co imprez \u201eoko\u0142o CSR\u2019owych\u201d w bardzo r\u00f3\u017cnych miejscach w Polsce, co jest te\u017c du\u017c\u0105 zmian\u0105, gdy\u017c wreszcie tematyka wysz\u0142a \u201epoza Warszaw\u0119\u201d. Powiedzia\u0142bym, \u017ce przez ostatnie 3-4 lata imprezy tego typu ogranicza\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do Warszawy, troch\u0119 Krakowa, troch\u0119 Torunia i troch\u0119 tyle \ud83d\ude09<\/p>\n\n\n\n Z perspektywy czasu na poziomie firm dostrzega si\u0119 du\u017co wi\u0119ksze zainteresowanie tematyk\u0105 – wi\u0119kszo\u015b\u0107 du\u017cych firm pisze o CSR\u2019ze, a na swojej stronie maj\u0105 jak\u0105\u015b \u201ezak\u0142adk\u0119\u201d z nim zawi\u0105zan\u0105. Czy dzia\u0142ania si\u0119 zmieni\u0142y? Nie do ko\u0144ca mam takie odczucie, bior\u0105c pod uwag\u0119 ostatnie 15 lat. Na pewno jest du\u017co wi\u0119cej dzia\u0142a\u0144 komunikacyjnych (cho\u0107 jednym z g\u0142\u00f3wnych zarzut\u00f3w jest ,\u017ce CSR s\u0142u\u017cy do komunikacji, a nie do czego\u015b wi\u0119cej). Du\u017co jest tak\u017ce dzia\u0142a\u0144 w biznesie (chocia\u017c wiele tych dzia\u0142a\u0144 by\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej), g\u0142\u00f3wnie opieraj\u0105cych si\u0119 na core-biznesie (zwi\u0105zanych z podstawow\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 firmy), zar\u00f3wno w tych du\u017cych jak i w ma\u0142ych przedsi\u0119biorstwach, o kt\u00f3rych cz\u0119sto si\u0119 nie m\u00f3wi, i o kt\u00f3rych CSR\u2019owcy nie wiedz\u0105. Cz\u0119\u015bci dzia\u0142a\u0144 firmy nie komunikuj\u0105, bo \u0142atwiej jest (za przeproszeniem) zakomunikowa\u0107 piknik z dzie\u0107mi z domu dziecka, ni\u017c innowacyjny proces technologiczny, kt\u00f3ry zmniejsza zu\u017cycie surowca i oczyszcza wod\u0119.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 firm umieszcza takie informacje w raporcie, lecz znacz\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 tego nie robi. Je\u015bli si\u0119 zastanowi\u0107, to ile jest przygotowywanych raport\u00f3w w Polsce? 30-40 – tylko tyle jest zg\u0142aszanych do konkursu. Problemem jest tak\u017ce to, \u017ce wiele firm skupia si\u0119 na produkcji raportu na kolejn\u0105 edycj\u0119, zamiast skupia\u0107 si\u0119 na realnych dzia\u0142aniach. Z roku na rok tak naprawd\u0119 niewiele si\u0119 zmienia, wi\u0119c tre\u015b\u0107 raport\u00f3w w du\u017cej mierze si\u0119 powtarza. Przewa\u017cnie dochodzi kilka nowych cyferek na kolejny rok. Nie wiem czy to ma sens? Czy ma sens, \u017ce zesp\u00f3\u0142 CSR, agencja zewn\u0119trzna tudzie\u017c konsultant – przez p\u00f3\u0142 roku siedzi i szykuje kolejny raport, zamiast przeznaczy\u0107 ten czas i pieni\u0105dze na jakie\u015b konkretne dzia\u0142ania, innowacje spo\u0142eczne lub inne ciekawe rzeczy, kt\u00f3re mog\u0105 realnie zmieni\u0107 biznes.<\/p>\n\n\n\n To co si\u0119 bardzo zmieni\u0142o, i te\u017c to w czym ja najg\u0142\u0119biej \u201esiedz\u0119\u201d, to dzia\u0142ania podejmowane przez ma\u0142e i \u015brednie firmy, Startupy oraz mikrofirmy zak\u0142adane przez ludzi m\u0142odych, , cz\u0119sto m\u0142odszych nawet ode mnie, co nie jest trudne (\u015bmiech) Tego typu inicjatyw jest du\u017co, i to cz\u0119sto s\u0105 to j A Startupy i ma\u0142e firmy \u015bwietnie sobie radz\u0105 i \u0142\u0105cz\u0105 kompetencje spo\u0142eczne oraz \u015brodowiskowe z biznesem. To jest moim zdaniem najfajniejsza i najciekawsza zmiana.<\/p>\n\n\n\n <\/b>Jako \u017ce pracowa\u0142e\u015b w mi\u0119dzynarodowych firmach (np. PWC) – jak oceniasz Polsk\u0119 na tle innych pa\u0144stw pod k\u0105tem dzia\u0142a\u0144 CSRowych? Czy dostrzegasz jakie\u015b r\u00f3\u017cnice? Je\u015bli tak \u2013 jak s\u0105dzisz, z czego one wynikaj\u0105?<\/b><\/p>\n\n\n\n My Polacy lubimy m\u00f3wi\u0107, \u017ce jeste\u015bmy \u201ezacofani\u201d, ale ja jednak nie mam takiego poczucia, podam mo\u017ce kilka przyk\u0142ad\u00f3w. W Polsce s\u0142yszy si\u0119, \u017ce CSR przyszed\u0142 do nas wraz z du\u017cymi korporacjami, \u017ce jest to model \u201ez zachodu\u201d (tzw. wy\u017csza szko\u0142a zarz\u0105dzania), ale je\u015bli spojrzymy na fabryk\u0119 z czas\u00f3w przedwojennych, to tego typu dzia\u0142ania by\u0142y ju\u017c tam obecne. Szefowie znali wszystkich swoich pracownik\u00f3w z imienia i nazwiska, wiedzieli jak maj\u0105 na imi\u0119 ich: \u017cona, dzieci, a nawet wnuki. Orientowali si\u0119 w sytuacji rodzinnej, wiedzieli czy dzieci s\u0105 chore czy zdrowe, znali daty ich urodzin. To by\u0142 realny CSR, historia bardzo nam przeszkodzi\u0142a w rozwoju tej my\u015bli biznesowej, a tak\u017ce ewolucji kultury organizacyjnej.<\/p>\n\n\n\n Od kilku lat prowadz\u0119 swoj\u0105 firm\u0119 i cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142pracuje z ma\u0142ymi i \u015brednimi przedsi\u0119biorstwami, r\u00f3wnie\u017c takimi, kt\u00f3re ju\u017c od kilkunastu albo kilkudziesi\u0119ciu lat funkcjonuj\u0105 na polskim rynku, jak si\u0119 do takiej firmy wchodzi to od razu si\u0119 \u201eto\u201d czuje. Tam nie ma CSR\u2019u nazwanego, nie ma strategii, nie ma pana\/pani od CSRu, nie ma raportu spo\u0142ecznego czy tysi\u0105ca innych rzeczy. Jest po prostu taka atmosfera, \u017ce chcia\u0142oby si\u0119 tam pracowa\u0107. Pierwsze spotkanie z zespo\u0142em, pierwszy warsztat na potrzeby tworzenia strategii pokazuj\u0105 mi, jaki jest w firmie \u201eklimat\u201d. Tam CSR ju\u017c jest, ale nie trzeba go nazywa\u0107, ewentualnie mo\u017cna go \u201eob\u0142o\u017cy\u0107\u201d pewnymi narz\u0119dziami, je\u015bli firma chcia\u0142aby wej\u015b\u0107 na wy\u017cszy poziom zarz\u0105dzania, ale na poziomie mi\u0119dzyludzkim to wszystko ju\u017c tam jest.<\/p>\n\n\n\n Wracaj\u0105c do r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy Polsk\u0105, a zagranic\u0105, to nie ma ich tak wiele. My\u015bl\u0119, \u017ce \u015bwiadome zarz\u0105dzanie CSR\u2019em za granic\u0105 jest du\u017co bardziej widoczne, je\u015bli przyjrze\u0107 si\u0119 raportom spo\u0142ecznym polskim i zagranicznym, to w wielu wypadkach jest to zupe\u0142nie inny poziom \u015bwiadomo\u015bci. Ciekawym przyk\u0142adem s\u0105 tu raporty obuwnicze Nike czy Pumy. Puma kilka lat temu zacz\u0119\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z firm\u0105 PWC na poziomie globalnym, stworzyli ca\u0142\u0105 metodyk\u0119 oraz metodologie liczenia swojego wp\u0142ywu \u015brodowiskowego i prezentuj\u0105 to w swoim zintegrowanym raporcie, kt\u00f3ry ma oko\u0142o 400 stron. Jest to ci\u0119\u017cka lektura dla czytelnika, a sam raport nie pokazuje akcji wolontariatu, tylko twarde dane produkcyjne o odpadach, wykorzystaniu surowc\u00f3w , zu\u017cyciu oraz optymalizacji tego zu\u017cycia. Raport sk\u0142ada si\u0119 z ogromnej ilo\u015bci tabelek i wylicze\u0144. To jest co\u015b, czego w polskich raportach si\u0119 nie widzi, i to jest w\u0142a\u015bnie nazywamy tym wy\u017cszym poziomem \u015bwiadomo\u015bci, zw\u0142aszcza w firmach globalnych.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli m\u00f3wimy o rynkach lokalnych ten poziom rozwoju CSR\u2019u jest por\u00f3wnywalny do Polski. Z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce firmy globalne wymagaj\u0105 od swoich dostawc\u00f3w i partner\u00f3w biznesowych pewnych standard\u00f3w i musieli oni si\u0119 dostosowa\u0107. To te\u017c si\u0119 pojawia ju\u017c w Polsce, firmy ma\u0142e i \u015brednie cz\u0119sto s\u0105 dostawcami poza Polsk\u0105. Mam tu na my\u015bli szwalnie, firmy zajmuj\u0105ce si\u0119 recyklingiem czy produkcj\u0105 element\u00f3w z plastiku. I te firmy wysy\u0142aj\u0105c towar za granic\u0119 cz\u0119sto maj\u0105 audyty \u015brodowiskowe, spo\u0142eczne lub ca\u0142o\u015bciowe CSRowe. One widz\u0105, \u017ce bez tego nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y rynku zbytu za granic\u0105. To jest ta r\u00f3\u017cnica: ankiety i audyty za granic\u0105 s\u0105 na innym poziomie ni\u017c w Polsce. Wi\u0119ksze polskie firmy przy wsparciu doradc\u00f3w, te\u017c tworz\u0105 ankiety, tylko \u017ce przewa\u017cnie nic z nich nie wynika, s\u0105 po to \u201e\u017ceby by\u0142a ankieta\u201d, nie daje to niestety istotnych informacji. Jest to raczej rodzaj papierologii, kt\u00f3ry Polacy bardzo lubi\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ostatnia rzecz, kt\u00f3ra ma bardzo du\u017ce prze\u0142o\u017cenie na biznes to poziom \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa. Za granic\u0105 jest on du\u017co wy\u017cszy ni\u017c u Nas. Poziom ten w Polsce w ostatnich latach zdecydowanie si\u0119 poprawia, ale tu jeszcze mamy troch\u0119 do nadrobienia. Najciekawszy przyk\u0142ad – bardzo realny i wymierny to przypadek firmy LPP i jej fabryki z Bangladeszu. Mia\u0142a tam miejsce straszna katastrofa, kt\u00f3ra poci\u0105gn\u0119\u0142a za sob\u0105 wiele \u017cy\u0107. http:\/\/www.newsweek.pl\/swiat\/lpp-potwierdza–produkowalismy-odziez-cropp-w-rana-plaza,104690,1,1.html<\/i><\/a> <\/i>\u2013 przypis autorki<\/p>\n\n\n\n Dok\u0142adnie rok po katastrofie LPP mia\u0142o najwy\u017cszy kurs akcji w historii.<\/p>\n\n\n\n Istniej\u0105 teorie, \u017ce firmy po katastrofach zaczynaj\u0105 lepiej zarz\u0105dza\u0107 zasobami i przez to ich wyniki id\u0105 w g\u00f3r\u0119. Tylko, \u017ce w przypadku LPP tak nie by\u0142o, a protesty, kt\u00f3re by\u0142y w Polsce zupe\u0142nie nie wp\u0142yn\u0119\u0142y na wyniki firmy. Dlaczego? Bo protestowali nie konsumenci marki, a dzia\u0142acze spo\u0142eczni, ludzie \u015bwiadomi praw cz\u0142owieka. A ludzie i tak szli i kupowali. Co innego sta\u0142o si\u0119 po katastrofie firmy BP w zatoce meksyka\u0144skiej,<\/p>\n\n\n\n wi\u0119cej informacji na ten temat mo\u017cecie przeczyta\u0107 w artykule o bojkocie konsumenckim <\/i>http:\/\/poczuj-miete-do-csr.pl\/2016\/06\/05\/bojkot-konsumencki-jako-metoda-na-wymaganie-od-firm-odpowiedzialnosci\/<\/i><\/a> – <\/i>przypis autorki<\/p>\n\n\n\n gdzie inwestorzy zacz\u0119li si\u0119 wycofywa\u0107, a ludzie bojkotowali stacje i nie kupowali na nich paliwa. W efekcie nad firm\u0105 przez moment zawis\u0142o widmo upadku.<\/p>\n\n\n\n <\/b>Jakie trendy dostrzegasz za granic\u0105? Czy (i w jakim tempie) przenikaj\u0105 one na rynek polski?<\/b><\/p>\n\n\n\n Trend\u00f3w globalnych jest kilka i szybko przenikaj\u0105 one do Polski, staj\u0105c si\u0119 widoczne. W ka\u017cdym z nim mam przyjemno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0107, co te\u017c jest fajne, bo jestem na bie\u017c\u0105co i mam realne przyk\u0142ady z rynku polskiego.<\/p>\n\n\n\n Pierwszy trend<\/b> to wsp\u00f3\u0142praca korporacji ze Startup\u2019ami i ma\u0142ymi firmami, czyli co\u015b, co jeszcze jaki\u015b czas temu by\u0142o trudne, a nawet niewyobra\u017calne. M\u00f3wimy tu zar\u00f3wno o \u015bwiadczeniu us\u0142ug, jak i o tworzeniu sp\u00f3\u0142ek oraz innowacji spo\u0142ecznych, gdzie ma\u0142a firma ma technologi\u0119, pomys\u0142 i metodyk\u0119, a du\u017ca firma wykorzystuje to w swoim funkcjonowaniu. Taki przyk\u0142ad, zreszt\u0105 jeden z moich ulubionych, to firma Migam.org http:\/\/migam.org\/<\/i><\/a> <\/i>– przypis autorki<\/p>\n\n\n\n zajmuj\u0105 si\u0119 t\u0142umaczeniem j\u0119zyka migowego na m\u00f3wiony i odwrotnie. W tym momencie udost\u0119pniaj\u0105 du\u017cym korporacjom us\u0142ug\u0119 t\u0142umacza online, dost\u0119pn\u0105 np. na kilkunastu dworcach PKP w Polsce. Podpisali umow\u0119 z firm\u0105 Orange i uruchomili infolini\u0119 dla os\u00f3b g\u0142uchych, korzystaj\u0105 z niej r\u00f3wnie\u017c banki. Us\u0142uga polega na tym, \u017ce na Skype jest dost\u0119pny t\u0142umacz i prowadzone jest t\u0142umaczenie \u201ena \u017cywo\u201d na j\u0119zyk migowy lub m\u00f3wiony. Tylko to w tym momencie ju\u017c jest poziomem archaicznym, firma pracuje ju\u017c od kilku lat nad aplikacj\u0105 mobiln\u0105, gdzie osoba g\u0142uchoniema zamiga do smartphone, a ten to \u201epowie\u201d i w drug\u0105 stron\u0119. Otrzymali na to grant Microsoftu, zostali wyr\u00f3\u017cnieni przez Richarda Bransona w konkursie, w tym roku doszli do fina\u0142u konkursu Chivas na innowacje spo\u0142eczne, byli w Stanach na globalnym finale konkursu. Troch\u0119 z nimi wsp\u00f3\u0142pracuje i kibicuj\u0119 im od d\u0142u\u017cszego czasu.<\/p>\n\n\n\n Drugi trend, <\/b>w kt\u00f3rym realizuje kilka projekt\u00f3w to tzw. Circular economy \u2013 czyli ekonomia obiegu zamkni\u0119tego. W najwi\u0119kszym s Innym przyk\u0142adem jest wynajmowanie rzeczy i tu dochodzimy do trzeciego trendu<\/b> – Sharing economy \u2013 ekonomii wsp\u00f3\u0142dzielenia, czyli firmy typu BlaBlaCar, Uber, itp. kt\u00f3re zapewniaj\u0105 dost\u0119p do danej rzeczy, a nie posiadanie. Nie musisz mie\u0107 samochodu, \u017ceby z niego korzysta\u0107. Na tym polega idea Sharing economy. Przyk\u0142ad bodaj\u017ce z Polski – wynajem miejsc parkingowych w ci\u0105gu dnia. Dzia\u0142a na zasadzie: Ty masz samoch\u00f3d, ale w ci\u0105gu dnia jedziesz do pracy na miasto, w tym czasie swoje miejsce parkingowe wynajmujesz komu\u015b, kto doje\u017cd\u017ca zza miasta, zostawia on samoch\u00f3d u ciebie i wsiada w komunikacj\u0119 miejsk\u0105.<\/p>\n\n\n\n
u\u017c bardzo konkr
etne dzia\u0142ania, ca\u0142e modele biznesowe zbudowane wok\u00f3\u0142 idei spo\u0142ecznej albo ekologicznej. Nie daj\u0105 mo\u017ce osza\u0142amiaj\u0105cych, wielomilionowych zysk\u00f3w, ale s\u0105 to funkcjonuj\u0105ce biznesy, kt\u00f3re stanowi\u0105 alternatyw\u0119 dla sektora pozarz\u0105dowego. Sektor ten w du\u017cej mierze funkcjonuje dzi\u0119ki grantom i ma coraz wi\u0119kszy problem, \u017ceby je pozyskiwa\u0107, a kiedy granty si\u0119 ko\u0144cz\u0105 pojawia si\u0119 problem w \u015brodowisku: Co dalej? Jak dalej? Jak \u017cy\u0107?<\/p>\n\n\n\n
kr\u00f3cie jest to d\u0105\u017cenie do tego, aby przed\u0142u\u017ca\u0107 cykl \u017cycia produkt\u00f3w, odzyskiwa\u0107 produkt i ponownie go wykorzystywa\u0107; aby zmieni\u0107 to, \u017ce obecnie produkt zu\u017cyty wyrzucamy na \u015bmieci, i albo l\u0105duje on na wysypisku, albo jest poddawany recyklingowi, kt\u00f3ry nie ukrywajmy te\u017c jest kosztowny i po\u017cera pr\u0105d oraz wod\u0119. Firmy globalnie tak przetwarzaj\u0105 swoje \u0142a\u0144cuchy dostaw, produkcji oraz warto\u015bci, \u017ceby maksymalnie, ju\u017c na wczesnym etapie, odzyska\u0107 produkt od klienta, naprawi\u0107 go i ponownie wprowadzi\u0107 na rynek lub rozebra\u0107 go na kawa\u0142ki i wykorzysta\u0107 cz\u0119\u015bci. W ekonomii obiegu zamkni\u0119tego najwy\u017cszym pu\u0142apem jest przestawienie si\u0119 ze sprzeda\u017cy produkt\u00f3w na sprzeda\u017c us\u0142ug. Modelem, kt\u00f3ry ka\u017cdy kojarzy jest trzymanie muzyki i danych w chmurze. Nie masz produktu, nie potrzebujesz no\u015bnik\u00f3w, opakowa\u0144, punkt\u00f3w sprzeda\u017cy masz udost\u0119pnianie online. Tak pe\u0142nej digitalizacji nie zrobisz np. z \u0142\u00f3\u017ckiem, ale z niekt\u00f3rymi bran\u017cami i produktami jak najbardziej mo\u017cna do tego poziomu doj\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n